Chairman Emeritus Dr. Jose Antonio Goitia
MAYNILA — Iginiit ni Chairman Emeritus Dr. Jose Antonio Goitia na ang hayagang pampulitikang pahayag ng mga aktibong kasapi ng Sandatahang Lakas ay naglalagay sa panganib sa institusyonal na neutralidad ng militar, at nilinaw na ang usapin ay hindi tungkol sa kalayaan sa pagpapahayag kundi sa tamang papel ng militar sa ilalim ng Konstitusyon.
“Hindi kalayaan sa pagpapahayag ang isyu,” ani Goitia. “Ang isyu ay ang posisyong tinatayuan.”
“Sa isang demokrasya, ang pagtutol ay karapatan ng mga sibilyan, hindi pribilehiyo ng mga armadong opisyal,” dagdag niya. “Sa sandaling magsalita ang isang sundalo sa publiko tungkol sa pulitika, nalalagay sa panganib ang institusyonal na neutralidad.”
Binigyang-diin ni Goitia na ang ganitong malinaw na paghihiwalay ay umiiral upang maiwasan na manaig ang personal na pasya laban sa disiplina na kinakailangan upang mapanatili ang katatagan ng republika.
Konteksto at Timing
Umani ng pansin ang isyu matapos hayagang bawiin ni Colonel Audie A. Mongao, isang aktibong opisyal ng militar, ang kanyang personal na suporta kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr. noong Enero 9.
Lalong naging kapansin-pansin ang timing ng pahayag. Dalawang araw bago nito, noong Enero 7, isinagawa ang isang mass oath-taking para sa mga bagong itinalagang heneral, kung saan kapansin-pansing wala ang pangalan ni Mongao.
Ayon kay Goitia, ang sunod-sunod na pangyayaring ito ay hindi maiiwasang magbunsod ng tanong kung ang ginawa ay isang paninindigan sa prinsipyo o isang huling anyo ng protesta matapos hindi mapasama sa promosyon.
Awtoridad na Nagmumula sa Konstitusyon
Binigyang-diin ni Goitia na ang awtoridad ng Pangulo bilang Commander in Chief ay hindi nakabatay sa personal na pagsang-ayon ng mga opisyal ng militar, anuman ang ranggo o haba ng panunungkulan.
Aniya, ang awtoridad ng Pangulo ay nagmumula sa Konstitusyon at sa soberanong mandato ng sambayanang Pilipino.
“Ang moral na awtoridad ay hindi idinedeklara,” ani Goitia. “Ito ay itinatadhana ng batas, pinangangalagaan ng mga institusyon, at hinahatulan ng panahon.”
Babala niya, ang pagbibihis ng personal na pagkadismaya bilang isang moral na hatol laban sa sibilyang pamumuno ay nagpapahina sa mismong kaayusang konstitusyonal na sinumpaang ipagtanggol ng militar.
Tugon ng Institusyon
Ayon kay Goitia, tumugon ang pamunuan ng militar nang may linaw at pagpipigil.
Kinumpirma ni Training Command Commander Michael G. Logico na pansamantalang inalis sa kanyang puwesto si Colonel Mongao at kasalukuyang iniimbestigahan para sa posibleng administratibo at legal na pananagutan kaugnay ng kanyang online na pahayag.
Kasabay nito, nilinaw ng pamunuan ng militar na patuloy ang pagsisikap na makipag-ugnayan sa opisyal at magbigay ng emosyonal na suporta.
“Ang lakas ng Sandatahang Lakas ay nagmumula sa mahigpit na mga tuntuning ipinatutupad nang walang palabas,” ani Goitia. “Ang pananagutan at malasakit ay parehong kinakailangan sa pamumuno.”
Dagdag niya, ang ganitong balanse ay sumasalamin sa isang institusyong nagpapatupad ng disiplina nang hindi isinasantabi ang pagiging makatao.
Pagpapanatili ng Propesyonalismo
Binanggit ni Goitia na sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon, nananatiling propesyonal, apolitikal, at nakaugat sa Konstitusyon ang Armed Forces of the Philippines.
Aniya, walang naganap na pamumulitika sa command structure at walang paglihis mula sa mga pamantayang demokratiko.
“Mga katotohanan ang mga ito,” ani Goitia. “Hindi nito sinusuportahan ang mga pahayag ng moral na pagbagsak.”
Nagbabala rin siya na kapag ang mga opisyal ng militar ay kumikilos bilang mga pampulitikang komentarista, nalalagay sa panganib ang kredibilidad ng mismong institusyon.
Disiplina Bilang Patriotismo
Ayon kay Goitia, matagal nang itinuro ng kasaysayan — lalo na ng kasaysayan ng Pilipinas — na humihina ang mga republika kapag napapalitan ng personal na pagpapakitang-gilas ang disiplina sa loob ng hanay ng militar.
“Ang uniporme ay hindi entablado,” ani Goitia. “Ito ay isang pananagutan.”
Idinagdag niya na ang pagpuna sa pamamahala ay nararapat sa larangan ng sibilyan, at ang pagpipigil ng militar ay hindi katahimikan kundi isang anyo ng serbisyo.
Kaayusan at Demokrasya
Nanawagan si Goitia ng masusing pagtingin sa sitwasyon sa halip na pagpukaw ng hidwaan, at iginiit na pinakamalakas ang Pilipinas kapag ang mga institusyon ay kumikilos sa loob ng kanilang hanggahang konstitusyonal.
“Ang ating demokrasya ay nananatili,” pagtatapos ni Goitia, “hindi sa pamamagitan ng pagsuway, kundi sa pamamagitan ng disiplina.”
Si Dr. Jose Antonio Goitia, Juris Doctor, PhD, ay Chairman Emeritus ng Alyansa ng Bantay sa Kapayapaan at Demokrasya (ABKD), People’s Alliance for Democracy and Reforms (PADER), Liga Independencia Pilipinas (LIPI), at ng Filipinos Do Not Yield Movement (FDNY). Siya ay may mga mataas na digri, kabilang ang MNSA, MPA, at MBA, bukod pa sa iba.
